Türkiye’deki Z Kuşağı Erdoğan’a Karşı Çıkıyor!

Türk lideri dindar takipçilerden oluşan bir jenerasyon oluşturmak istedi. Ancak, ülkenin gençliği onun siyasi sonunu getirebilir.

jenerasyon z gençlerle video konferans
Erdoğan’ın gençlerle video konferans buluşması

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 26 Haziran’daki online platformdaki gençlerle buluşması, onun istediği yönde şekillendirmeye çalıştığı genç Türk jenerasyon imajının başarısız olduğunu gösteren son sinyal oldu. YouTube üzerinden gerçekleştirilen canlı yayına binlerce öğrenci “beğenmeme” butonuna tıklayarak tepki gösterdi. Yorum kısmında Erdoğan’ı eleştirdiler ve oylarını ona vermeyeceklerini söylediler. Hükümetin içinde bulunduğu pandemi döneminde kötü planlama yaparak bu yılki üniversite sınavının tarihini son aylarda birkaç sefer değiştimesi onları haklı olarak hayal kırıklığına uğrattı.Takip eden günlerde, bu hayal kırıklığı onlarda Erdoğan’a karşı genel bir kızgınlık haline dönüştü. Video 422.000 “beğenmeme” aldı ve #OyMoyYok etiketi Türkiye Twitter’ında en çok üzerine konuşulan konu oldu. Erdoğan’ın ofisi sadece videolara yapılan yorumları kapatmakla kalmadı, kısa zaman içerisinde sosyal medya platformları üzerinde yeni düzenlemeler yapılacağını veya tamamen onları kapatacağını açıkladı.

jenerasyon z gençlerle buluşma
YouTube üzerinden gerçekleştirilen canlı yayına binlerce öğrenci “beğenmeme” butonuna tıklayarak tepki gösterdi.

Hükümetin üniversite giriş sınavını ele alma biçimi onları hayal kırıklığına uğrattı- buna karşın takip eden günlerde, bu hayal kırıklığı onlarda Erdoğan’a karşı genel bir kızgınlık haline dönüştü.

Şu anki bütün Türk gençliği ilkin başbakan sonra cumhurbaşkanı olan Erdoğan yönetiminde yetişti. Ülkenin yarısının 32 yaşının altında olması, onların düşüncelerinin önemli siyasi etkileri olmasında etken. Bunu hiç kimse Erdoğan’dan iyi bilmiyor: 2012 yılından başlayarak “mütedeyyin jenerasyon” yetiştirme projesini benimsedi. Bunu yaparkanki ana aracı ise eğitim sistemi oldu. Milyarlarca doları dini eğitime ayırdı. Devlet tarafından aslında gençleri eğitip onların imam veya vaiz olmaları yönünde mesleki eğitim vermek amacıyla kurulan imam hatip okullarını daha düşük yaş seviyesine indirerek çarpıcı şekilde yüksek sayıda imam hatip ortaokulları açtı. Normal devlet okullarında ise dini eğitime ayırılan ders saati sayısını yükseltti ve müfredattan evrim konusunu kaldırdı.

Ancak dini okulların performansı yeterince iyi değil ve gençlik üzerinde çok düşük bir albeniye sahip. Son anketlere göre toplum olarak kendilerini “dini muhafazakar” olarak gören halk içerisinde gençler arasında dindarlık seviyesi oldukça düşük. İslamiyeti reddeden sayısı gençler arasında, hatta imam hatip okulu öğrencileri arasında dahi artış gösteriyor. Milli Eğitim Bakanlığının 2018 çalışmasına göre geleneksel muhafazakar Anadolu şehri olan Konya’da imam hatip okulu öğrencileri arasında İslam’ı sorgulayıp bırakmayı düşünenlerin sayısı artıyor. Çoğu kendisini deist (Allah’ın olduğuna inanıp, peygamberlere inanmama durumu) olarak tanımlıyor. Erdoğan taraftarı medya deizmi bir Batı kumpası olarak görüyor, ancak gençlere göre dinin oluşturduğu hayal kırıklığı ile hükümet aynı anlama geliyor. Eleştirilere göre Erdoğan yönetimi, İslam’ı bir ahlaki çekirdek olarak kullanıp, hatalarını onunla örtmeye ve  böylece onun tek adam rejimini meşru kılmaya çalışıyor. Bu gençleri başkaca ahlaki otorite kaynaklarını araştırmaya sevk ediyor.

Genç jenerasyonun, Erdoğan’ın islami muhafazakarlığı fikrini reddetmesinin, standart konuların yerine dini konuların yerleştirilmesinden kaynaklanan  düşük nitelikteki eğitimle de ilgisi var. Muhafazakar aileler bile orta okullardaki ve liselerdeki ağır dozdaki dini eğitimin, çocukların üniversite sınavlarında matematik, bilim ve teknoloji konularında yeterli bilgi sahibi olamayacağı hakkında endişeliler.

Genç jenerasyonun, Erdoğan’ın islami muhafazakarlığı fikrini reddetmesinin, standart konuların yerine dini konuların yerleştirilmesinden kaynaklanan  düşük nitelikteki eğitimle de ilgisi var.

Şu var ki, eğitimin kalitesi hakkında yükselen kaygı dinden daha fazla. Bunun Erdoğan’ın üniversite sistemine artan müdahalesiyle de ilgisi var. 2018’deki Erdoğan’ın başkanlık sisteminin tanıtılmasının ardından, Erdoğan devlet ve vakıf üniversitelerinin rektör atamalarında yegane otoriteye sahip. Bu rektörlerin çoğu ise zayıf akademik performansa sahip siyasi yakınlar olmakta.

Eğitimin kalitesi pek çok genç Türk arasında en çok endişe verici konu haline gelmiş durumda. Bu gençlerin önemli bir kısmı iyi bir eğitimi ancak Batı ülkelerinde alabileceğini düşünüyor. Ülkede lise mezunlarının üniversite eğitimlerine katılım oranı yükselmesine rağmen gençler diplomalarını aldıktan sonra kabul edilebilir bir iş sahibi olma konusunda endişeliler. (Geçen yıl genç işsizlik %27 ile rekor seviyeye ulaştı.) Endişerini artıran ise Erdoğan yönetimindeki nepotizmin (adam kayırma) yayılması. Türklerin geniş bir kısmı inanıyor ki iş alımında önemli olan adayın ne bildiği değil, kimi tanıdığı. Erdoğan taraftarları bile ülkede kamu ve özel sektörde liyakate bağlı işe alımların eksikliği konusunda dert yanıyorlar.

jenerasyon z ve hoşgörülü gençler
(Fotoğraf/Hürriyet)

Erdoğan’a karşı genç ayaklanmasının desteklenmesi, yükselen otoriter yönetim ve özgürlüklerin sekteye uğratılması hakkındaki endişeyi yansıtıyor. 2018’de yapılan ankete göre, büyük çoğunluk ifade özgürlüğüne değer veriyor ve genç Türkler, 10 yıl öncesine kıyasla farklı etnik, dini gruplara ve homoseksüelliğe daha toleranslı yaklaşıyorlar. Son yıllarda eğer partiler hak ediyorsa kapatılmalıdır cevabını veren kişi sayısı da dikkate değer biçimde azalıyor. Erdoğan yönetiminde büyüyen gençlerin ezici bir çoğunluğu özgürlük ve fırsat arayışıyla başka ülkelere gitmeyi düşünüyor.

jenerasyon z ve erdoğan taraftarları
(Fotoğraf/Yeni Şafak)

Erdoğan kendisine sadık yeni bir jenerasyon üretmekte başarısız olduysa da çalışmaları tamamen boşa çıkmış değil. 2015’ten beri, önceki dönemdeki Türkiye’deki en büyük etnik ve linguistik azınlığa karşı başarısız uzlaşma girişiminden sonra, seçim stratejisini Kürt karşıtı platform üzerine kuruyor. Erdoğan, Kürt muhalefeti suçlu ilan etti. Demokrasi yoluyla seçilmiş olan HDP üyelerini hapishaneye gönderdi, partinin belediye başkanlarının yerine kendisinin güvendiği insanları yerleştirdi. Aynı zamanda bölgede Türk gücünün yayılmasını hedefleyen Batı karşıtı Türk milliyetçiliğini yükseltti. Ulusalcı ve Kürt karşıtı düşünce hem seküler hem de muhafazakar gençlikten büyük destek topladı. Gençler Kürtlerin eşitlik talebine karşı daha az hoşgörü gösterir oldular. Kürt gençliği de Türk etniği üzerinde aynı şüpheli düşünceye sahip. Kürtler, Türk arkadaşlarıyla konuşurken siyaset üzerine konuşmak istemiyorlar, Kürt-Türk evlilikleri de azalmış durumda.

Erdoğan’ın ilerlemeci Türkiye liderliğinden, yönetme mücadelesindeki otokrat haline dönüşmesini izlediler.

Özellikle 2012’den beri Erdoğan’ın ulusalcığı “medeniyet” retoriğine dönmüş durumda. Ülkenin müslüman kökleri ve emperyal Osmanlı geçmişi sık sık övünç kaynağı oluyor. Bu efordan sonuç almış görünüyor: Daha seküler ve Batıcı hükümetler altında yetişmiş önceki jenerasyonların aksine, çoğu genç kendisini Orta Doğu’nun parçası olarak tanımlıyor. Ancak onların umutları ve arzuları başka bir hikaye anlatıyor. Seküler bir eğitim alıp, modern, özgür ve demokratik bir ülkede yaşamak istiyorlar. Avrupa’da yaşamayı Orta Doğu’ya tercih ediyorlar. Gençlerin %70’inden fazlası aylık geliri 10000 dolar karşısında 5000 dolar olmasına rağmen İsviçre’de yaşamayı Suudi Arabistan’da yaşamaya tercih ediyorlar.

Türkiye’nin gençliği Erdoğan’ın liderliğinden başka bir şey görmedi. Erdoğan’ın daha demokratik, refah sahibi ve Batıyı örnek alan Türkiye liderliğinden, yönetme mücadelesindeki otokrat haline dönüşmesini izlediler. Çoğu gencin hayatının bağlı olduğu üniversite giriş sınavının tarihinin değiştirilmesi meselesi Erdoğan’ın başarısızlığını gösteren son bulguydu. “Sana oy yok” diyen gençler gösteriyor ki, Erdoğan sadece kendini destekleyen jenerasyon oluşturmak konusunda başarısız olmadı, belki de ona son yenilgisini tattıracak jenerasyonu da yetiştirdi.

Çeviri Ekibi

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.